Wat is platvoet?

Platvoet is een aandoening waarbij de binnenste voetboog is ingezakt of ontbreekt, waardoor de voet bij belasting plat op de grond rust. De aandoening wordt ook wel pes planus genoemd en kan aangeboren of verworven zijn. Aangeboren platvoet is vaak erfelijk bepaald, terwijl verworven platvoet zich later in het leven kan ontwikkelen door blessures of overbelasting. Platvoet kan flexibel zijn, waarbij de voetboog zichtbaar is wanneer de voet niet wordt belast, of rigide, waarbij de voetboog zowel bij belasting als in rust plat blijft.

Waardoor wordt platvoet veroorzaakt?

Een veelvoorkomende oorzaak van aangeboren platvoet is erfelijkheid. Verworven platvoet kan ontstaan door overbelasting of blessures, vooral aan de pees van de tibialis posterior, die de voetboog ondersteunt. Overmatige pronatie draagt ook bij aan het inzakken van de voetboog.

• Slecht schoeisel zonder ondersteuning
• Langdurige belasting op harde ondergronden

Veroudering en overgewicht kunnen het risico op het ontwikkelen van platvoet verder vergroten.

Wat zijn de symptomen van platvoet?

De symptomen van platvoet omvatten pijn in de voet, standsafwijkingen en klachten door belasting die zich kunnen uitbreiden naar andere delen van het lichaam. Veel voorkomende symptomen zijn:

• Pijn onder de voet, vooral in de voetboog of hiel
• Pijn rond de binnen- of buitenzijde van de enkel bij verworven platvoet
• Klachten die zich uitbreiden naar knieën, heupen en rug door verkeerde belasting
• Toegenomen pronatie en standsafwijking van de voet

Veel mensen met platvoet zijn klachtenvrij, maar problemen kunnen zich in de loop der tijd ontwikkelen.

Wanneer moet je hulp zoeken bij platvoet?

• Ernstige of aanhoudende pijn in voet, enkel of onderbeen
• Moeite met lopen of het uitvoeren van dagelijkse activiteiten
• Snelle verslechtering van de voetboog
• Vermoedelijke schade aan pezen of gewrichtsbanden
• Kinderen met aanhoudende of ernstige klachten

Wat kun je zelf doen bij platvoet?

Het kiezen van schoenen met goede steun en stabiliteit is belangrijk om klachten te verminderen.

• Gebruik inlegzolen of steunzolen voor extra ondersteuning
• Doe oefeningen die de spieren van de voet en het onderbeen versterken, zoals:
  • Hielheffingen: Sta met de voeten op heupbreedte en til de hielen langzaam zo hoog mogelijk op. Laat langzaam zakken en herhaal 10–15 keer.
  • Handdoekoefening: Leg een kleine handdoek op de grond en gebruik de tenen om deze naar je toe te trekken. Herhaal meerdere keren per voet.
  • Voetboogversterking (short foot exercise): Zit of sta en trek de voetboog samen door de tenen richting de hiel te bewegen zonder de tenen te krommen. Houd enkele seconden vast en ontspan.
  • Balansoefening op één been: Sta 30–60 seconden op één been en probeer je balans te houden. Maak het moeilijker door je ogen te sluiten of op een zachte ondergrond te staan.
  • Enkelrotaties: Til één voet van de grond en draai de enkel langzaam in beide richtingen om de mobiliteit en kracht te verbeteren.
• Vermijd langdurig staan of lopen op harde ondergronden bij pijn
• Pas activiteiten aan bij acute klachten om belasting te verminderen

Hoe wordt platvoet behandeld?

Platvoet wordt vaak behandeld met prefab of speciaal op maat gemaakte inlegzolen. Fysiotherapie en training van de spieren van voet en onderbeen zijn vaak effectieve maatregelen. Aanpassing van activiteiten kan pijn en belasting verminderen, en stabiele, goed ondersteunende schoenen vormen een belangrijk onderdeel van de behandeling.

• Een operatie kan nodig zijn in zeldzame, ernstige gevallen van rigide platvoet of hevige pijn

Welke oefeningen helpen bij platvoet?

Oefeningen die helpen bij platvoet richten zich op het versterken van de voetboog, het verbeteren van de balans en het verminderen van overpronatie. Hieronder volgen enkele veelvoorkomende oefeningen:

• Oefeningen die de voetboog en voetspieren versterken
• Hielheffingen en korte voetoefeningen om de voetboog te activeren
• Balansoefeningen om de controle over pronatie te verbeteren
• Rekoefeningen voor de kuitspieren en enkel
• Individueel aangepaste oefenprogramma’s van een fysiotherapeut

Welke hulpmiddelen zijn goed bij platvoet?

Goede hulpmiddelen bij platvoet ondersteunen de voetboog, verbeteren de stand van de voet en verminderen de belasting bij lopen en staan. De volgende hulpmiddelen kunnen effectief zijn om klachten te verlichten en verergering te voorkomen:

• Inlegzolen en voetboogsteunen voor een betere voetstand
• Schokabsorberende zolen die de belasting op hiel en enkel verminderen
• Schoenen met een stevige hielkap en goede stabiliteit
• Speciaal op maat gemaakte orthopedische inlegzolen bij ernstigere gevallen
• Wasinstructies en onderhoud van inlegzolen voor langdurig gebruik

Hoe kun je platvoet voorkomen?

Om platvoet te voorkomen, moet je schoenen dragen met goede steun, overbelasting vermijden en de voetspieren versterken. Vroegtijdige maatregelen verkleinen de kans dat de voetboog inzakt. Effectieve preventieve maatregelen zijn:

Om platvoet te voorkomen is het belangrijk vanaf het begin schoenen met goede steun te dragen.

• Vermijd overbelasting en langdurig staan
• Doe regelmatig voetoefeningen voor kracht en mobiliteit
• Houd een gezond gewicht om de belasting op de voeten te verminderen
• Zoek vroegtijdig hulp bij klachten om langdurige problemen te voorkomen

Lees ook onze uitgebreide gids over voetpijn en meer gidsen over veelvoorkomende gezondheidsproblemen.